Στις 19 Σεπτεμβρίου 2026, το Château Bas ανοίγει τους ιδιωτικούς κήπους και το ρωμαϊκό ιερό του με αφορμή τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Πίσω από την εκδήλωση, ένα σπανιότερο γεγονός αξίζει προσοχή: ένα σύγχρονο αμπελουργικό κτήμα εξακολουθεί να ζει γύρω από έναν αρχαίο ναό χαρακτηρισμένο ήδη από το 1840, του οποίου τα αρχαιολογικά στρώματα προηγούνται της γαλλορωμαϊκής εγκατάστασης του χώρου.
Στη Vernègues, στα Coteaux d’Aix, το κρασί δεν στηρίζεται λοιπόν απλώς σε ένα κληρονομικό σκηνικό. Συμβιώνει με ένα κομμάτι ιστορίας που υποχρεώνει να σκεφτούμε διαφορετικά το τοπίο.
Το κτήμα Château Bas χτίστηκε στη θέση μιας αρχαίας γαλλορωμαϊκής πόλης. Λίγα βήματα από τα αμπέλια σώζεται ένας ναός που χρονολογείται στη δεκαετία από το 30 ως το 20 π.Χ. Το οικοδόμημα περιλαμβάνεται στον πρώτο γαλλικό κατάλογο ιστορικών μνημείων, που καταρτίστηκε το 1840 και αριθμούσε 1.034 μνημεία. Από τους τρεις αρχαίους ναούς που σώζονται ακόμη στη Γαλλία, παρουσιάζεται ως ο μόνος που βρίσκεται στην ύπαιθρο.
Αυτή η ιδιαιτερότητα αλλάζει την ανάγνωση του τόπου. Εδώ η κληρονομιά δεν είναι ούτε περιφερειακή ούτε προστιθέμενη εκ των υστέρων: προηγείται του κτήματος όπως το γνωρίζουμε σήμερα. Οι ανασκαφές που έγιναν στον χώρο έχουν άλλωστε αποδείξει ότι ο ναός είναι παλαιότερος από τη γαλλορωμαϊκή εγκατάσταση. Το ιερό ήταν πιθανότατα συνδεδεμένο με μια θεότητα του νερού, υπόθεση που τροφοδοτείται από την παρουσία πηγής στη γειτονιά.
Για την τεσσαρακοστή τρίτη διοργάνωση των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς, η οικογένεια Castéja, ιδιοκτήτρια του Château Bas, επιλέγει να ανοίξει στο κοινό χώρους που συνήθως είναι ιδιωτικοί. Από τις δέκα και μισή ως τις τέσσερις το απόγευμα, οι επισκέπτες θα μπορούν να διασχίσουν τους κήπους που οδηγούν στο ιερό, να παρακολουθήσουν ξεναγήσεις με σχολιασμό και να ανακαλύψουν μια αναδρομή στις διάφορες ανασκαφικές περιόδους.
Η πιο ενδιαφέρουσα διάταξη είναι ίσως η εικονική τρισδιάστατη αποκατάσταση του ναού. Δεν αντικαθιστά φυσικά την ανάγνωση των λειψάνων· μάλλον επιστρέφει όγκους σε ένα οικοδόμημα του οποίου το αρχιτεκτονικό νόημα έχει εν μέρει σβήσει με τον χρόνο. Σε έναν τομέα όπου οι καθηλωτικές εμπειρίες γίνονται εύκολα θεαματικό επιχείρημα, η χρήση του 3D αποκτά εδώ άλλη λειτουργία: να καταστήσει ορατή μια αρχαιολογική υπόθεση και να βοηθήσει να κατανοηθεί ό,τι το τοπίο δεν δείχνει πια.
Το αμπελουργικό κτήμα βρίσκεται έτσι τοποθετημένο σε μια ασυνήθιστη χρονικότητα. Οι κύκλοι της αμπέλου, που συχνά επικαλούνται ως σύμβολο βραδύτητας, φαίνονται σχεδόν σύντομοι μπροστά σε ένα ιερό ηλικίας άνω των δύο χιλιετιών. Αυτή η σύγκρουση υποχρεώνει επίσης να αποχρωματιστεί η έννοια της «κληρονομιάς του Οίκου». Στο Château Bas, η κληρονομιά δεν είναι μόνο αυτή μιας οικογένειας ή μιας οινοποιητικής τεχνογνωσίας· ανήκει σε μια εδαφική ιστορία προγενέστερη των σημερινών ιδιοκτητών.
Η γευσιγνωσία των κρασιών του κτήματος, που προβλέπεται μέσα στα αμπέλια, αποκτά έτσι διαφορετικό βάρος. Συνδέει τη σημερινή οικονομική δραστηριότητα με έναν χώρο του οποίου οι χρήσεις διαδέχθηκαν η μία την άλλη πολύ πριν από τη σύγχρονη αμπελουργία. Η ενδιαφέρουσα χειρονομία δεν είναι να προσποιηθεί κανείς ότι το κρασί επεκτείνει άμεσα την Αρχαιότητα, αλλά να αποδεχθεί τη συνύπαρξη ανάμεσα στη σημερινή παραγωγή, το αγροτικό τοπίο και την ευθύνη για την κληρονομιά.
Οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς γεννήθηκαν στη Γαλλία το 1984 με πρωτοβουλία του Jack Lang, πριν επεκταθούν σταδιακά στην Ευρώπη. Το ενδιαφέρον τους έγκειται ακριβώς σε αυτό το είδος ανοίγματος: να καταστούν προσβάσιμοι τόποι που ένα μέρος τους παραμένει συνήθως μακριά από το βλέμμα. Στο Château Bas, αυτή η λογική ξεπερνά την επίσκεψη σε ένα κάστρο. Επιτρέπει να μπει κανείς σε ένα κτήμα όπου η αρχαιολογία, το τοπίο και το κρασί υπερτίθενται χωρίς να συγχέονται.
Μένει ένα ευρύτερο ερώτημα: πώς διατηρεί, τεκμηριώνει και μεταδίδει ένα ιδιωτικό κτήμα μια κληρονομιά που υπερβαίνει τη δική του αφήγηση; Το άνοιγμα του Σεπτεμβρίου δίνει μια πρώτη απάντηση μέσω της πρόσβασης, της διαμεσολάβησης και της αποκατάστασης. Η συνέχεια θα κριθεί από την ικανότητα να εξακολουθήσει το ιερό να μην είναι επιχείρημα εικόνας, αλλά αντικείμενο κοινής γνώσης.
Επίσης στο Luxsure: Η Pōkeno, η μόνη νεοζηλανδική αποστακτική που διεκδικεί δικό της βαρελοποιό, φτάνει στη… · Η Macallan εγκαθίσταται για δύο μέρες στο Marais ως listening bar · Geneviève Collery-Herbillon: η γυναίκα που πουλούσε το κρασί ενώ ο άντρας της πήγαινε… · Η Piper-Heidsieck ντύνει με φως την Cuvée Brut για τις γιορτές
Cette publication est également disponible en :
