Το να εμπιστευτείς τα κλειδιά της οικειότητάς σου σε δεκαοκτώ βλέμματα που βρίσκονται ακόμη σε διαμόρφωση είναι ένα στοίχημα που λίγα εκατονταετή ιδρύματα τολμούν. Το Ritz Paris το έκανε για το Paris Photo 2026, ανοίγοντας τις πόρτες του στους φοιτητές του τμήματος Φωτογραφίας-Βίντεο της Gobelins Paris, των οποίων οι πρωτότυπες δημιουργίες θα εκτεθούν στο ξενοδοχείο από τις 13 έως τις 16 Νοεμβρίου.
Η φόρμουλα που επιλέχθηκε, η carte blanche, προϋποθέτει μια εμπιστοσύνη που σπάνια παραχωρεί ένας οίκος τόσο φορτωμένος με ιστορία: να αφήσει μια νέα γενιά δημιουργών να εξερευνήσει ελεύθερα την κληρονομιά, την αισθητική και τα σύμβολα ενός τόπου, χωρίς να υπαγορεύσει εκ των προτέρων την ανάγνωσή του. Οι δεκαοκτώ φοιτητές απόλαυσαν έτσι σπάνια πρόσβαση στην οικειότητα του ξενοδοχείου της πλατείας Βαντόμ, αναπτύσσοντας ο καθένας μια ξεχωριστή οπτική: ορισμένοι επέλεξαν να αποκαλύψουν τα παρασκήνια και τις αόρατες ομάδες που κρατούν ζωντανό τον Οίκο καθημερινά, άλλοι προτίμησαν να αναδείξουν την αρχιτεκτονική και διακοσμητική του κληρονομιά, άλλοι πάλι αναρωτήθηκαν τι σημαίνει σήμερα η πολυτέλεια για μια γενιά που γεννήθηκε με τα κοινωνικά δίκτυα και την ακαριαία εικόνα.
Αυτή η ποικιλία επιλογών δεν είναι τυχαία: αποτυπώνει έναν συγκεκριμένο τρόπο κατανόησης του ρόλου της φωτογραφίας απέναντι σε έναν τόπο τόσο φωτογραφημένο όσο το Ritz Paris, όπου η πιο αναμενόμενη εικόνα — εκείνη της πρόσοψης, του σαλονιού ή του πολυελαίου — παραχωρεί εδώ τη θέση της σε πιο προσωπικές αναγνώσεις, ανάμεσα στη θολούρα και την κίνηση, τον εσωτερικό ουρανό ή τη λεπτομέρεια στο χιλιοστό, για να πάρουμε τους τίτλους ορισμένων από τα έργα που παρουσιάζονται. Εκεί όπου ένας επαγγελματίας φωτογράφος που θα είχε ανατεθεί για την περίσταση θα μπορούσε να επιδιώξει να σαγηνεύσει εξαρχής, η φρεσκάδα του φοιτητικού βλέμματος εισάγει μια μορφή υποστηριζόμενου δισταγμού, ορατής ψηλάφησης, που αλλάζει την ίδια τη φύση αυτού που δείχνουμε από ένα παλάτι: όχι πια μια εικόνα επικοινωνίας, αλλά μια ειλικρινής απόπειρα κατανόησης του τι αντιπροσωπεύει αυτός ο τόπος, βιωμένος από μέσα κατά τη διάρκεια του έργου.
Αυτή η συνεργασία εντάσσεται σε μια ήδη μακρά φωτογραφική ιστορία για το ίδρυμα: εδώ και περισσότερα από 125 χρόνια, το Ritz Paris διατηρεί μια ιδιαίτερη σχέση με τις μεγάλες μορφές της δημιουργίας, από τον Richard Avedon έως την Annie Leibovitz, περνώντας από τους Robert Doisneau, Elliott Erwitt, Roxane Lowit ή Brassaï. Ήδη από το 1922, ο Man Ray δημιούργησε εκεί μια σειρά πορτρέτων, ανάμεσά τους εκείνο της μαρκησίας Casati, που θεωρείται μία από τις πρώτες σουρεαλιστικές φωτογραφίες στην ιστορία της τέχνης — μια κληρονομιά που προσδίδει σε αυτή τη φοιτητική carte blanche μια ιδιαίτερη απήχηση, αυτή της ένταξης μιας νέας γενιάς σε μια γραμμή που ξεκίνησε έναν αιώνα νωρίτερα.
Για τη Gobelins Paris, σχολή με πάνω από εξήντα χρόνια διδασκαλίας της φωτογραφίας, η άσκηση αυτή εντάσσεται σε μια παιδαγωγική μέσω του πραγματικού: αντιμετωπίζοντας τους φοιτητές με μια απαιτητική ανάθεση, σε έναν τόπο φορτισμένο με σύμβολα και ευθύνες, προτού ενταχθούν σε καριέρες όπου η τεχνογνωσία, η καλλιτεχνική διεύθυνση και η εικόνα της μάρκας θα πρέπει να συνυπάρχουν διαρκώς. Η έκθεση, που παρουσιάζεται με ελεύθερη είσοδο στο περίστυλο του ξενοδοχείου, κλείνει έτσι τον κύκλο μιας μετάδοσης που, για μία φορά, δεν πηγαίνει από τον δάσκαλο στον μαθητή, αλλά από το ίδρυμα προς εκείνους που θα γράψουν, αύριο, την επόμενη οπτική του ιστορία.
Μένει, σιωπηρά, ένα ερώτημα που η έκθεση θέτει χωρίς να το λύνει: τι μπορεί ακόμη να αποκαλύψει η φωτογραφία ενός τόπου ήδη φωτογραφημένου χίλιες φορές, ήδη αφηγημένου χίλιες φορές από όσους τον επισκέφθηκαν, τον κατοίκησαν ή απλώς τον ονειρεύτηκαν από την πλατεία Βαντόμ; Η απάντηση βρίσκεται ίσως λιγότερο στις ίδιες τις εικόνες και περισσότερο στη χειρονομία να τεθεί το ερώτημα σε πολύ νεαρούς δημιουργούς αντί για καταξιωμένες υπογραφές — ένα στοίχημα στο νέο βλέμμα αντί για τη βεβαιότητα του αποτελέσματος, σε έναν οίκο που θα μπορούσε να αρκεστεί στην ήδη γραμμένη εικονογραφία του.
Cette publication est également disponible en :
