Η πιο φωτογραφημένη γειτονιά των Ηνωμένων Πολιτειών φέρει ένα όνομα που παραπλανά. Το Vieux Carré, που οι οδηγοί αποκαλούν και French Quarter, οφείλει το μεγαλύτερο μέρος της αρχιτεκτονικής του στους Ισπανούς, όχι στους Γάλλους. Δύο πυρκαγιές, το 1788 και μετά το 1794, κατέστρεψαν μεγάλο μέρος των αποικιακών ξύλινων κτισμάτων. Οι ισπανικές αρχές ήταν εκείνες που ξαναέχτισαν με τούβλο και σοβά, προσθέτοντας στεγασμένες στοές, παράθυρα με οξυκόρυφο τόξο και σιδερένια μπαλκόνια — τον διάκοσμο που ολόκληρος ο κόσμος συνδέει σήμερα, λανθασμένα, με τη γαλλική κληρονομιά της πόλης.
Αυτή η θεμελιώδης σύγχυση λέει κάτι γενικότερο για τη Νέα Ορλεάνη: η αρχιτεκτονική της δεν διηγείται ποτέ μία μόνο ιστορία. Στοιβάζει καθεστώτα, μεταναστεύσεις και συσχετισμούς δύναμης, και τα αφήνει ορατά αντί να τα λειαίνει. Το να περπατά κανείς στις γειτονιές της σημαίνει να διαβάζει μια αστική στρωματογραφία στο ύπαιθρο.
Γύρω από το Jackson Square, τρία κτίρια συγκεντρώνουν αυτή την επίσημη μνήμη: ο καθεδρικός του Αγίου Λουδοβίκου, το Presbytère και το Cabildo, όπου υπογράφηκε το 1803 η μεταβίβαση της Λουιζιάνας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι γύρω δρόμοι φιλοξενούν επίσης ισόγεια κρεολικά cottages, με απότομες στέγες και προσόψεις σε ώχρα ή πράσινο σελαντόν — ένα λεξιλόγιο που κληρονομήθηκε από την Καραϊβική και τον γαλλικό Καναδά περισσότερο παρά από τη μητρόπολη. Το Lafitte’s Blacksmith Shop Bar, ένα από τα λίγα κτίρια του δέκατου όγδοου αιώνα που στέκουν ακόμη στην πόλη, σερβίρει ακόμη ποτά μέσα στους ίδιους τοίχους που άντεξαν και στις δύο πυρκαγιές και σε δύο αιώνες ανακαινίσεων.
Λίγους δρόμους παρακάτω, πέρα από το Louis Armstrong Park, το Faubourg Tremé αλλάζει ύφος. Είναι η παλαιότερη αφροαμερικανική γειτονιά των Ηνωμένων Πολιτειών και ο τόπος όπου διαμορφώθηκε η τζαζ. Η αρχιτεκτονική του είναι πιο μετριοπαθής από εκείνη του Vieux Carré, αλλά φέρει ισοδύναμο ιστορικό βάρος: η Ursulines Avenue συνδέει την St. Augustine Church με το Backstreet Cultural Museum, και το Dooky Chase’s Restaurant υποδέχθηκε εκεί, επί πολλές γενιές, καλλιτέχνες και πρόσωπα του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα. Το δομημένο περιβάλλον εδώ δεν επιδεικνύει πλούτο. Τεκμηριώνει μια πολιτισμική συνέχεια που λίγες αμερικανικές πόλεις μπορούν να διεκδικήσουν σε τόσο περιορισμένη περιοχή.
Το Faubourg Marigny και το Bywater, πιο οικιστικά, επεκτείνουν αυτή τη λαϊκή φλέβα με τα shotgun houses: στενά σπίτια, ένα δωμάτιο μετά το άλλο, από τον δρόμο ως τον κήπο, χωρίς διάδρομο διανομής. Η κάτοψη είναι οικονομική, σχεδιασμένη για μικρά οικόπεδα, και κατέληξε να γίνει οπτική υπογραφή της πόλης, που ξαναπήραν και ξαναχρωμάτισαν πολλές γενιές κατοίκων. Τα κρεολικά αστικά σπίτια συμπληρώνουν αυτό το τοπίο: στενές προσόψεις, σιδερένιες στοές, δύο έως τέσσερις όροφοι που στέγαζαν άλλοτε κατάστημα στο ισόγειο και κατοικία στον όροφο. Το LaBranche House, με τα μπαλκόνια του με μοτίβα φύλλων βελανιδιάς, παραμένει η αναφορά του είδους. Το βράδυ, η Frenchmen Street παίρνει τη σκυτάλη με τα κλαμπ της — Snug Harbor, The Spotted Cat, Café Negril — όπου η μουσική συνεχίζει να βγαίνει στον δρόμο, όπως κάνει εδώ και έναν αιώνα.
Η πιο καθαρή αντίθεση παρατηρείται στο Garden District. Μετά την αγορά της Λουιζιάνας, Αμερικανοί που είχαν πρόσφατα πλουτίσει αρνήθηκαν να εγκατασταθούν στις ιστορικές κρεολικές γειτονιές και ίδρυσαν τα δικά τους προάστια, σε απόσταση. Το αποτέλεσμα, σήμερα χαρακτηρισμένο εθνικό ιστορικό μνημείο, είναι μια συλλογή από κατοικίες νεοελληνικού και ιταλίζοντος ρυθμού: λευκοί κίονες, κλειστοί κήποι, σιδερένια κάγκελα — μια αρχιτεκτονική σχεδιασμένη λιγότερο για να στεγάζει και περισσότερο για να επιδεικνύει την επιτυχία οικογενειών φυτευτών και εμπόρων. Η αντίθεση με το Tremé, λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα, είναι το καλύτερο κλειδί ανάγνωσης της πόλης: δύο γειτονιές, δύο αρχιτεκτονικές, δύο ορισμοί της εξουσίας.
Η Saint Charles Avenue, σε οκτώ χιλιόμετρα με αιωνόβιες βελανιδιές, είναι το νήμα που συνδέει αυτούς τους κόσμους. Εδώ και εκατόν πενήντα χρόνια, το St. Charles Streetcar κυκλοφορεί εκεί χωρίς διακοπή — η παλαιότερη γραμμή τραμ στον κόσμο που λειτουργεί συνεχώς. Δεν είναι ένα αξιοθέατο αποκατεστημένο για τουρίστες: είναι ένα μέσο μεταφοράς που χρησιμοποιείται ακόμη, το οποίο διασχίζει τις νεογοτθικές προσόψεις των Loyola και Tulane πριν παρακάμψει το Audubon Park. Μερικές διακριτικές διευθύνσεις — Sully Mansion, Columns, το Grand Victorian Bed & Breakfast — επιτρέπουν τη διαμονή εκεί χωρίς να εγκαταλείψει κανείς αυτή την προοπτική. Η περιοχή παραμένει επίσης ένα από τα προνομιακά σημεία παρατήρησης για το Mardi Gras ή για το Crescent City Blues & BBQ Festival.
Άλλες γειτονιές, Algiers Point, Lakeview, Mid-City ή το Warehouse Arts District, συνεχίζουν την ίδια λογική στυλιστικού κατακερματισμού χωρίς ποτέ να την επαναλαμβάνουν πανομοιότυπα. Αυτό που εντυπωσιάζει κατά την άφιξη δεν είναι η ποικιλία των στυλ αυτή καθαυτή — πολλές πόλεις έχουν τόσα. Είναι ότι στη Νέα Ορλεάνη αυτή η ποικιλία δεν εναρμονίστηκε εκ των υστέρων. Η πόλη δεν επέλεξε ποτέ μία ενιαία αφήγηση για την αρχιτεκτονική της, και αυτό ακριβώς την κάνει αναγνώσιμη: κάθε γειτονιά παραμένει η ομολογία μιας εποχής, χωρίς ρετούς.
Το St. Charles Streetcar λειτουργεί χωρίς διακοπή εδώ και εκατόν πενήντα χρόνια σε γραμμή οκτώ χιλιομέτρων: είναι το παλαιότερο τραμ στον κόσμο που βρίσκεται ακόμη σε υπηρεσία, και όχι τουριστική αναπαράσταση.
Διαβάστε επίσης στη Luxsure: Εκλεπτυσμένες αποδράσεις γύρω από τη Νέα Ορλεάνη: ανάμεσα σε μπαγιού, φυτείες και…
Cette publication est également disponible en :
