Για τα τριάντα της χρόνια, η Maison Européenne de la Photographie ανοίγει τους τοίχους της στον Irving Penn. Με τον τίτλο Penn & Fashion, η έκθεση δεν αφηγείται μόνο μια καριέρα: τεκμηριώνει τη στιγμή που η φωτογραφία μόδας έπαψε να εικονογραφεί και άρχισε να γλύφει.
Υπάρχει μια ημερομηνία στην οποία η έκθεση Penn & Fashion, που παρουσιάζεται στη MEP από τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 έως τις 17 Ιανουαρίου 2027, δεν επιμένει, αλλά που ο επισκέπτης ανασυνθέτει μόνος του καθώς διασχίζει τις αίθουσες: το 1947, χρονιά κατά την οποία ο Irving Penn φωτογραφίζει ένα παλτό Christian Dior με την ίδια μετωπική αυστηρότητα που θα εφαρμόσει, εξήντα χρόνια αργότερα, στο καπάκι ενός κόκκινου βερνικιού. Ανάμεσα σε αυτές τις δύο εικόνες, μία πεποίθηση δεν αλλάζει: η μόδα αξίζει το ίδιο βλέμμα με οποιοδήποτε άλλο ευγενές θέμα της ιστορίας της τέχνης.
Η έκθεση, που πραγματοποιήθηκε με το The Irving Penn Foundation και τη Nicola Erni Collection, ξεδιπλώνει μια χρονολογική διαδρομή που διασχίζει τις δεκαετίες χωρίς ποτέ να αλλάξει οπτική γραμματική. Η δεκαετία του 1950 ανήκει στη γαλλική υψηλή ραπτική, με τους Dior και Balenciaga επικεφαλής, εξυμνημένη από τη Lisa Fonssagrives και την Jean Patchett. Η δεκαετία του 1970 γέρνει προς την υπερβολή των Ungaro και Courrèges, με σιλουέτες που φόρεσαν η Marisa Berenson ή η Lauren Hutton. Έπειτα έρχονται οι Yves Saint Laurent και Karl Lagerfeld τη δεκαετία του 1980, πριν από μια πιο απροσδόκητη συνεργασία: εκείνη με τον Issey Miyake, του οποίου οι γλυπτικοί όγκοι βρίσκουν στον Penn έναν φωτογράφο ικανό να τους αντιμετωπίσει ως αρχιτεκτονικά αντικείμενα και όχι ως ρούχα που φοριούνται.
Irving Penn, Balenciaga Mantle Coat (Lisa Fonssagrives-Penn), Paris, 1950, Συλλογή MEP, Παρίσι. Αποκτήθηκε το 1992 © Condé Nast
Αυτό που εντυπωσιάζει, καθώς προχωρά η έκθεση, είναι η σταθερότητα μιας μεθόδου περισσότερο παρά η εξέλιξη ενός ύφους. Ο Penn δεν επιδιώκει να ακολουθήσει την εποχή του· επιβάλλει σε κάθε εποχή το ίδιο πρωτόκολλο: ουδέτερο φόντο, ελεγχόμενο φως, μακρύς χρόνος. Είτε το θέμα είναι ένα φόρεμα Balenciaga το 1950, μια κεντημένη κάπα Yves Saint Laurent εμπνευσμένη από τον Braque το 1988 ή ένα καπέλο από φτερά Chanel τη δεκαετία του 1990, η προσέγγιση παραμένει ίδια: να απομονώνεται η μορφή από κάθε πλαίσιο, ώστε να αποκαλυφθεί τι οφείλει, μόνη της, στο χέρι που την συνέλαβε. Αυτή η πειθαρχία, περισσότερο από τη λάμψη των παραγγελιοδοτών του, επέτρεψε στις εικόνες του να διασχίσουν τη Vogue χωρίς ποτέ να διαλυθούν μέσα της.
Η MEP δεν παρουσιάζει τον Penn ως φωτογράφο μόδας που έφτασε στο καθεστώς του καλλιτέχνη μέσω συσσώρευσης κύρους, αλλά ως καλλιτέχνη που επέλεξε τη μόδα ως υλικό, όπως ακριβώς φωτογράφισε πατημένα αποτσίγαρα ή κρανία. Είναι μια ανατροπή οπτικής χρήσιμη για να κατανοήσουμε γιατί οι εικόνες του από τις παρισινές συλλογές της δεκαετίας του 1950 εξακολουθούν, εφτά δεκαετίες αργότερα, να κυκλοφορούν ως απόλυτες αναφορές: όχι επειδή τεκμηριώνουν μια χαμένη μόδα, αλλά επειδή αποστράγγισαν από αυτήν μια γεωμετρία που δεν περνάει από τη μόδα.
Η έκθεση συνοδεύεται από ένα πρόγραμμα στο MEP Studio: η Nanténé Traoré, ανερχόμενη μορφή της γαλλικής σκηνής, παρουσιάζει εκεί το pays des merveilles από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 29 Νοεμβρίου, ακολουθούμενη από την πρώτη ατομική έκθεση στη Γαλλία του Αμερικανού καλλιτέχνη David Gilbert, Apparitions, από τις 4 Δεκεμβρίου έως τις 17 Ιανουαρίου 2027. Δύο σύγχρονες φωνές που προεκτείνουν, η καθεμία με τον τρόπο της, το ερώτημα που θέτει ο Penn από το 1947: ως πού μπορεί μια εικόνα να μεταμορφώσει το θέμα της χωρίς να το προδώσει; Η αναδρομική δεν αποφαίνεται. Αφήνει απλώς τις εκτυπώσεις, παραταγμένες σε εξήντα χρόνια, να απαντήσουν στη θέση της.
Cette publication est également disponible en :
