Η Berluti επιστρέφει στην Ιταλία από την πόρτα μιας παλιάς μονής

Στο Μιλάνο, στη via Gesù, ο παριζιάνικος Οίκος εγκαθιστά την πρώτη του μπουτίκ ενός νέου είδους — και το κάνει πριν από το Παρίσι. Μια λεπτομέρεια ημερολογίου που λέει πολλά για το πού χτυπά πλέον η καρδιά του.

Ένας γαλλικός Οίκος που επιλέγει το Μιλάνο, και όχι το Παρίσι, για να εγκαινιάσει την πιο ολοκληρωμένη του αντίληψη μπουτίκ: η ακολουθία αξίζει να σταθούμε σε αυτήν. Η Berluti, που ιδρύθηκε στο Παρίσι το 1895 και χτίστηκε από τέσσερις γενιές τσαγκάρηδων, μόλις άνοιξε στον αριθμό 4 της via Gesù, στο ισόγειο του Four Seasons Hotel Milano, το οποίο με τη σειρά του στεγάζεται σε ένα μετατραπέν θρησκευτικό κτίριο του 15ου αιώνα. Ο χώρος δεν είναι ουδέτερος. Μπαίνει κανείς στη νέα διεύθυνση της Berluti όπως σε μια παλιά μονή — από ένα κατώφλι που έχει ήδη γνωρίσει άλλες μορφές περισυλλογής.

Η Ιταλία ως επιστροφή στις ρίζες, όχι ως αγορά

Η επίσημη αφήγηση επιμένει στη διπλή κουλτούρα του Οίκου, και για μία φορά η διατύπωση συμπίπτει με τα γεγονότα. Η οικογένεια Berluti καταγόταν από τις Μάρκες, περιοχή στην αδριατική ακτή, πριν ιδρύσει το εργαστήριό της στο Παρίσι στα τέλη του 19ου αιώνα. Το κέντρο παραγωγής βρίσκεται σήμερα στη Φεράρα, όπου η Manifattura συγκεντρώνει πάνω από διακόσιους εξήντα τεχνίτες που τροφοδοτούν περίπου εξήντα μπουτίκ σε όλο τον κόσμο. Η κομψότητα διεκδικείται γαλλική, το χέρι παραμένει ιταλικό.

Σε αυτή τη γεωγραφία, το να ανοίξει κανείς στο Μιλάνο πριν από το Παρίσι παύει να είναι μια επικοινωνιακή κοκεταρία. Ο Jean-Marc Mansvelt, γενικός διευθυντής της Berluti, το διατυπώνει ευθέως: «Το να παρουσιάσουμε τη νέα μας ευρωπαϊκή αντίληψη διανομής εδώ, σε έναν τόσο σημαντικό και φιλόδοξο χώρο, αποτυπώνει την εμπιστοσύνη που δείχνουμε σε αυτή την αγορά και στους ιταλούς πελάτες μας σε όλον τον κόσμο.» Ο Οίκος δεν εγκαθίσταται σε νέο έδαφος· επιστρέφει στη γη των καταβολών του, και το διεκδικεί ως μια βαθύτερη στρατηγική παρά ως εντυπωσιακή χειρονομία.

Μια μπουτίκ σχεδιασμένη σαν διαμέρισμα

Σε διακόσια δεκαεννέα τετραγωνικά μέτρα, η Berluti παραμερίζει τη συνήθη γραμματική του εμπορίου πολυτελείας — τη βιτρίνα που εντυπωσιάζει, το ύψος οροφής που εκφοβίζει. Ο χώρος διατρέχεται σαν μια σειρά ιδιωτικών δωματίων, πιο κοντά στο διαμέρισμα ή στη λέσχη παρά στο κατάστημα. Η είσοδος παίζει με τέσσερις ημικυκλικές αψίδες, ανοιχτόχρωμο γρανίτη και ψαμμίτη, μπρούντζινα γυαλιά και πράσινο μάρμαρο. Στην πρώτη αίθουσα, ένα μεγάλο κεντρικό τραπέζι παρουσιάζει καλαπόδια επενδυμένα με διαφορετικές Πατίνες, τη χρωματική υπογραφή που μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά.

Το κεντρικό κομμάτι ήταν αρχικά μια τυπική μιλανέζικη αυλή. Η Berluti εγκατέστησε εκεί τον δερμάτινο δακτύλιό της, ένα επαναλαμβανόμενο στοιχείο των μπουτίκ της, γύρω από τον οποίο εκτυλίσσεται η δοκιμή του παπουτσιού — μια αργή, σχεδόν τελετουργική στιγμή, που ο Οίκος θεωρεί την καρδιά της τέχνης του. Τα παπούτσια ευθυγραμμίζονται στους τοίχους σύμφωνα με μια αρχή έκθεσης εμπνευσμένη από τον ιταλό σχεδιαστή Franco Albini. Παρακάτω, το σαλόνι prêt-à-porter επικαλείται τη σύγχρονη ιταλική τέχνη: ένα αφηρημένο έργο του Lorenzo Monnini, δύο πολυθρόνες σχεδιασμένες από τον Gianfranco Frattini. Το σαλόνι που προορίζεται για τους καλύτερους πελάτες, από την πλευρά του, δανείζεται τις πόρτες του από τις παραδοσιακές μιλανέζικες εισόδους και εκθέτει ένα επιλεγμένο έργο του Gabriele Cappelli.

Τι πουλάει ένας Οίκος που δεν θέλει πια να πουλάει

Η συσσώρευση ονομάτων — Albini, Frattini, Monnini, Cappelli — δεν είναι διακοσμητικό name-dropping. Σχεδιάζει μια θέση: το κατάστημα της Berluti παρουσιάζεται ως το εσωτερικό ενός ιταλού λάτρη τέχνης της δεκαετίας του πενήντα, όπου τα έπιπλα σχεδιαστών και τα έργα τέχνης λειτουργούν ως παραβάν στην πράξη της αγοράς. Μπαίνει κανείς για την Πατίνα και μένει για τη σιωπή. Ο Victor Belmondo, γαλλοϊταλός ηθοποιός και πρεσβευτής του Οίκου, άνοιξε τον χορό στα εγκαίνια· όμως η εκδήλωση μετράει λιγότερο από το ντεκόρ που της επιζεί.

Παραμένει ένα ερώτημα που αυτή η σκηνοθεσία αφήνει ανοιχτό. Σε μια εποχή όπου η ανδρική πολυτέλεια παίζεται όλο και περισσότερο στην εμπειρία και όλο και λιγότερο στη συναλλαγή, ως ποιο σημείο μπορεί ένας Οίκος να μεταμφιέζει την μπουτίκ του σε κατοικία χωρίς ο πελάτης να ξεχνά ότι, στο τέλος του δερμάτινου δακτυλίου, υπάρχει ένα παπούτσι προς αγορά; Η Berluti στοιχηματίζει ότι στο Μιλάνο, στη γη των τσαγκάρηδών της, η σύγχυση αυτή θα είναι ευπρόσδεκτη.